TRAO 199 THẨM QUYỀN ĐẶC THÙ CHO HÀ NỘI
Lần đầu tiên Quốc hội trao cho chính quyền Hà Nội 199 thẩm quyền đặc thù, vượt trội, trong đó:
- Hội đồng nhân dân Thành phố: 127 thẩm quyền;
- Ủy ban nhân dân Thành phố: 56 thẩm quyền;
- Chủ tịch UBND Thành phố: 16 thẩm quyền.
Luật áp dụng phương châm "Địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm" - chuyển từ cơ chế "xin - cho" sang "chủ động quyết định".
ƯU TIÊN ÁP DỤNG LUẬT THỦ ĐÔ
Khi có quy định khác nhau giữa Luật Thủ đô và các luật, nghị quyết khác của Quốc hội về cùng một vấn đề thì áp dụng Luật Thủ đô.
Trường hợp văn bản pháp luật ban hành sau của Trung ương có cơ chế, chính sách ưu đãi hoặc thuận lợi hơn cho Thủ đô thì được áp dụng theo văn bản đó.
Trường hợp văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước ở trung ương, bao gồm cả văn bản quy định cơ chế, chính sách áp dụng cho các đối tượng, địa phương khác, ban hành sau ngày Luật Thủ đô, văn bản thi hành Luật Thủ đô có hiệu lực thi hành có quy định cơ chế, chính sách ưu đãi hoặc thuận lợi hơn quy định của Luật Thủ đô, văn bản thi hành Luật Thủ đô thì việc áp dụng do Hội đồng nhân dân Thành phố quyết định.
(Quy định tại Điều 5 Luật Thủ đô năm 2026).
QUẢN LÝ KHÔNG GIAN PHÁT TRIỂN
Luật quy định rõ Hà Nội có thẩm quyền quy hoạch, quản lý 03 loại không gian phát triển:
- Không gian tầm cao (các công trình cao tầng, có phối hợp kiểm soát chặt chẽ với các bộ, ngành liên quan);
- Không gian tầm thấp (đô thị, công viên, không gian công cộng);
- Không gian ngầm (hệ thống tàu điện ngầm, bãi đỗ xe ngầm, công trình ngầm).
Việc quản lý, khai thác, sử dụng không gian ngầm, không gian tầm thấp, không gian tầm cao phải tuân theo các nguyên tắc sau đây:
a) Bảo đảm phù hợp với điều kiện tự nhiên, khí tượng, địa chất, địa mạo, thủy văn; bảo đảm an toàn trong quá trình sử dụng và sau khi kết thúc sử dụng;
b) Phù hợp với Quy hoạch tổng thể Thủ đô;
c) Bảo đảm quốc phòng, an ninh; ưu tiên các công trình có tính lưỡng dụng, có khả năng sẵn sàng chuyển sang phục vụ nhu cầu quốc phòng, an ninh; bảo tồn không gian văn hóa và cảnh quan môi trường, di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh;
d) Bảo đảm kết nối đồng bộ giữa các công trình;
đ) Khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi cho việc đầu tư các dự án khai thác, sử dụng không gian ngầm, không gian tầm thấp, không gian tầm cao.
(Khoản 1 Điều 11 Luật thủ đô năm 2026)
NGỪNG CẤP ĐIỆN, NƯỚC VỚI CƠ SỞ VI PHẠM
Luật kế thừa quy định của Luật Thủ đô 2024: Trong trường hợp thật cần thiết để bảo đảm an ninh, trật tự, Chủ tịch UBND các cấp được ngừng cung cấp điện, nước đối với công trình, cơ sở sản xuất, kinh doanh khi:
a) Công trình xây dựng sai quy hoạch, công trình xây dựng không có giấy phép xây dựng đối với trường hợp theo quy định phải có giấy phép hoặc xây dựng sai với nội dung trong giấy phép xây dựng; công trình xây dựng sai với thiết kế xây dựng được phê duyệt đối với trường hợp được miễn giấy phép xây dựng;
b) Công trình xây dựng trên đất bị lấn, chiếm theo quy định của pháp luật về đất đai;
c) Công trình xây dựng thuộc diện phải thẩm duyệt hoặc thẩm định thiết kế về phòng cháy, chữa cháy nhưng được tổ chức thi công khi chưa có giấy chứng nhận hoặc văn bản thẩm duyệt hoặc văn bản thẩm định thiết kế về phòng cháy, chữa cháy của cơ quan quản lý chuyên ngành;
d) Công trình thi công không đúng theo thiết kế về phòng cháy, chữa cháy đã được thẩm duyệt hoặc thẩm định;
đ) Công trình xây dựng, phần công trình xây dựng, hạng mục công trình xây dựng, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ chưa có văn bản chấp thuận kết quả nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy của cơ quan quản lý chuyên ngành mà đã đưa vào hoạt động;
e) Cơ sở kinh doanh dịch vụ vũ trường, kinh doanh dịch vụ ka-ra-ô-kê không bảo đảm các điều kiện an toàn về phòng cháy, chữa cháy;
g) Cơ sở sản xuất, kinh doanh, công trình xây dựng vi phạm trong lĩnh vực bảo vệ môi trường mà không thực hiện yêu cầu về việc dừng hành vi vi phạm, quyết định của cơ quan có thẩm quyền về đình chỉ hoạt động hoặc biện pháp khắc phục hậu quả;
h) Công trình thuộc trường hợp phải phá dỡ và đã có quyết định di dời khẩn cấp của cơ quan có thẩm quyền.
(Khoản 2, khoản 5 Điều 14 Luật thủ đô năm 2026)
NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG Y TẾ THỦ ĐÔ
Các cơ sở y tế trên địa bàn (kể cả tuyến trung ương) có trách nhiệm trong việc:
- Tham gia hỗ trợ hệ thống y tế Thủ đô;
- Đặc biệt trong cấp cứu ngoại viện (cấp cứu ngoài bệnh viện);
- Phối hợp chăm sóc sức khỏe nhân dân.
Ủy ban nhân dân Thành phố, Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố có thẩm quyền:
a) Quyết định cho phép cơ sở khám bệnh, chữa bệnh do Thành phố quản lý về chuyên môn được áp dụng kỹ thuật loại đặc biệt;
b) Thừa nhận giấy phép hành nghề do cơ quan, tổ chức có thẩm quyền của nước ngoài cấp để cấp giấy phép hành nghề khám bệnh, chữa bệnh tại Việt Nam.
(Điều 17 Luật thủ đô năm 2026)
BỔ SUNG CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG
UBND Thành phố được phép bổ sung chương trình giáo dục địa phương, nhưng không làm thay đổi mục tiêu, nội dung cốt lõi của chương trình giáo dục quốc gia.
Bổ sung chương trình giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông nhưng phải bảo đảm yêu cầu về mục tiêu giáo dục, phẩm chất, năng lực của học sinh cần đạt được và nội dung giáo dục bắt buộc của chương trình giáo dục mầm non, chương trình giáo dục phổ thông quốc gia.
(điểm b, khoản 2, Điều 16 Luật thủ đô năm 2026)
THU HÚT NHÂN TÀI, NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO
Hội đồng nhân dân Thành phố quy định chính sách thu hút, trọng dụng, đào tạo, bồi dưỡng và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao làm việc tại cơ quan, tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp trên địa bàn Thành phố, bao gồm:
a) Chính sách về thu nhập, tiền lương, tiền thưởng và các chế độ đãi ngộ khác;
b) Chính sách về nhà ở, cư trú và các điều kiện làm việc cần thiết;
c) Cơ chế đặc thù để thu hút, trọng dụng chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý, tổng công trình sư, kiến trúc sư trưởng, người có chuyên môn, trình độ cao trong các lĩnh vực ưu tiên phát triển của Thủ độ;
d) Chính sách phát triển nguồn nhân lực công nghiệp công nghệ số và nguồn nhân lực trong các lĩnh vực trọng điểm khác.
(Điều 25 Luật thủ đô năm 2026)
THEO: HỘI LUẬT GIA TP. HÀ NỘI
Số 35 phố Nguyễn Chí Thanh, Phường Giảng Võ, TP. Hà Nội
Email: hoiluatgia.hanoi@yahoo.com.vn